Sinds juli 2016 is het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een beperking van kracht in Nederland. Dit betekent dat gemeenten ervoor moeten zorgen dat iedereen, met of zonder beperking, volwaardig kan meedoen in de samenleving. Twee wethouders uit de Raad van 15, een klankbordgroep voor wethouders van kleine en middelgrote gemeenten, vertellen over hun ervaringen.

‘Zorg en ondersteuning beperken zich vaak niet tot één domein. Daarom hebben wij in onze gemeente de afgelopen jaren gewerkt aan een meer integrale aanpak’, aldus Antoon Peppelman, wethouder van de gemeente Bronckhorst (ruim 36.000 inwoners). ‘Mensen kunnen bij onze consulenten terecht met alle vragen op het gebied van onder andere Wmo, Jeugdzorg en de Participatiewet. Bovendien vraagt goede zorg en ondersteuning om korte lijntjes tussen alle betrokken partijen. Alleen dan kom je tot een totaaloplossing die past bij de situatie van de cliënt.’

Wethouder Antoon Peppelman

Ook Jan Overweg, wethouder van de gemeente Leusden (bijna 30.000 inwoners), is voorstander van een integrale aanpak en meer samenwerking. ‘Wij willen onze gemeente zowel fysiek als digitaal toegankelijk maken voor iedereen. Dit doen we samen met verschillende partners, waaronder lokale verenigingen die zich inzetten voor kwetsbare inwoners. Zo lieten we mensen met een beperking meedenken over ons nieuwe gemeentehuis. Dit leidde tot nieuwe mogelijkheden voor de doelgroep zelf: het restaurant wordt straks gerund door mensen met een beperking en jongeren die begeleiding nodig hebben.’ Overweg zou het liefst zien dat meer mensen met een beperking de kans krijgen om bij de gemeente Leusden aan de slag te gaan. En dan niet alleen als hovenier, in de catering of als schoonmaker, maar ook als medewerker op kantoor. ‘We moeten anders leren denken: niet alleen focussen op wat iemand niet meer kan, maar juist op wat iemand wél kan. Want met relatief kleine aanpassingen is er veel mogelijk.’

 

Wethouder Jan Overweg

Maatwerk

Volgens beide wethouders gaat het dus om oplossingen op maat. Persoonlijk contact met inwoners is dan erg belangrijk. Peppelman: ‘De meeste gemeenten besteden het beheer en onderhoud van hulpmiddelen, zoals rolstoelen en scootmobielen, uit aan een externe partij. Wij doen dit in eigen beheer en dat heeft als voordeel dat de medewerkers van onze buitendienst regelmatig een praatje maken met onze inwoners. Ze verzorgen dan niet alleen de reparatie, maar signaleren ook mogelijke problemen. Als er iets niet goed gaat, is het lijntje met de consulent snel gelegd.’ Ook noemt hij het voorbeeld van een zwaar gehandicapte jongen, die door een regionale vervoerder naar de dagbesteding wordt gebracht. ‘Bij de overgang naar nieuwe contracten kreeg hij een nieuwe vervoerder en daarmee een andere chauffeur. Dit zorgde voor een enorme terugslag omdat vaste gewoonten - en daarmee ook een vaste chauffeur - voor hem belangrijk zijn. Rationeel gezien is er niks mis met het besluit om voor een andere vervoerder te kiezen, maar voor deze kwetsbare doelgroep heeft een kleine verandering enorme impact. Inmiddels brengt de vertrouwde chauffeur de jongen weer naar de dagbesteding. Je kan als gemeente echt een verschil maken door meer oog te hebben voor de mens’, aldus Peppelman. 

Tijd en aandacht

Overweg en Peppelman zijn beide bijna vier jaar lid van de Raad van 15. Bij een eventuele nieuwe termijn als wethouder hopen ze dat ook te blijven. De klankbordgroep gaf de wethouders meer inzicht in de problemen waar chronisch zieken en gehandicapten mee te maken krijgen. Ook vinden Peppelman en Overweg het interessant om te horen hoe andere gemeenten deze problemen aanpakken. Overweg heeft nog wel een suggestie voor verbetering. ‘Op zich vind ik het een mooie keuze om alleen wethouders van kleine en middelgrote gemeenten toe te laten tot de Raad van 15. Het nadeel is wel dat onze problematiek herkenbaar is. Grote gemeenten hebben wellicht met andere problemen te maken, maar ik denk dat wij alsnog veel kunnen leren van hun aanpak.’

Zowel Bronckhorst als Leusden onderschrijven het belang van het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een beperking. Toch staat de implementatie ervan in beide gemeenten nog in de kinderschoenen. ‘Een goede, integrale aanpak voor een toegankelijke gemeente voor iedereen vergt tijd en aandacht’, aldus Peppelman. Mocht een nieuwe termijn als wethouder hem gegund zijn, dan zal Peppelman zich hard maken voor een prominente plek van het VN-verdrag in de uitvoering van het gemeentelijke beleid. Dat geldt ook voor Overweg. Volgens hem vraagt dit om nauwe samenwerking tussen alle betrokken partijen. ‘In Leusden is deze kwetsbare doelgroep te veel verweven in verschillende portefeuilles. Het inclusief maken van een gemeente verdient een afzonderlijke aanpak, die we samen met mensen met een beperking moeten bedenken.’

Wat is de Raad van 15?

Vaak werpt de samenleving onbedoeld drempels op voor mensen met een beperking. Gemeenten hebben sinds de transitie in de zorg meer verantwoordelijkheden gekregen voor deze kwetsbare doelgroep. Ook vraagt het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een beperking dat gemeenten de maatschappelijke participatie deze groep mensen zo veel mogelijk bevordert. De ‘Raad van 15’ is een klankbordgroep van wethouders van kleine en middelgrote gemeenten in Nederland. Via deze weg wil ZonMw de betrokkenheid van deze gemeenten bij het Nationaal Programma Gehandicapten ‘Gewoon Bijzonder’ bevorderen, ideeën en plannen toetsen en wensen van deze gemeenten meenemen in het programma. Daardoor kunnen gemeenten hun beleid beter vormgeven en uitvoeren, zodat mensen met een beperking altijd de kans krijgen om te blijven meedoen in de samenleving. In welke gemeente ze ook wonen.

Tekst: D-Taled, Dieuwke de Boer

Dit artikel verscheen eerder in de nieuwsbrief Gehandicapten en Chronisch Zieken van maart 2018. Dit artikel is tot stand gekomen in aanloop op de gemeenteraadsverkiezingen van het voorjaar van 2018. De wethouders die aan het woord komen, zijn in de huidige raadsperiode niet meer actief als wethouder.

Gerelateerd

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website