Sinds Adriënne bij ZonMw werkt, zet zij zich in voor mensen met een beperking of chronische ziekte. Met name toegankelijkheid heeft haar interesse, en houdt haar ook tijdens haar vakantie bezig. Kunnen mensen met een beperking dezelfde dingen doen die zij op háár vakantiebestemming doet? Hoog tijd voor een veldonderzoek in Barcelona en omstreken.

Als lid van het team Gehandicapten en Chronisch zieken van ZonMw heeft het onderwerp ‘toegankelijkheid’ mijn warme belangstelling. Ik vroeg mij af hoe het zit met de toegankelijkheid van toeristische locaties en activiteiten voor mensen met een beperking. Hoog tijd voor een onderzoek ter plaatse. Ik doe verslag van wat mij opviel aan de hand van mijn favoriete vakantiebezigheden. Ik reisde in een halve cirkel rondom Barcelona.

'Ik realiseer me nu dat de heuvelstadjes die mij zo bekoren niet bepaald toegankelijk zijn voor iemand die zich in een rolstoel verplaatst.'

Er moet mij wel van het hart dat ik de scherpe blik mis van iemand met een beperking, die aan den lijve ervaart wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn als je op vakantie gaat. Dus ik heb vast veel over het hoofd gezien. Gelukkig zijn er genoeg verhalen van mensen zoals Emma, die wel zelf een beperking hebben en naar Barcelona zijn afgereisd.

Op ontdekkingstocht

Urenlang door dorpjes en steden struinen en zo de omgeving en de sfeer op je in laten werken. Er is niets heerlijkers dan dat. Ik realiseer me nu dat de heuvelstadjes die mij zo bekoren niet bepaald toegankelijk zijn voor iemand die zich in een rolstoel verplaatst. Girona (Gerona in het Catalaans) is zo’n stadje. Zo ook Sitges, aan zee net onder Barcelona. Als je alleen de vlak gelegen hoofdstraat van het pittoreske Girona kunt nemen, of de boulevard van Sitges, mis je toch een aantal mooie plekjes. En geleidelijnen op de stoep voor mensen met een visuele beperking heb ik ook niet overal gezien.

'De Olympische Spelen van 1992 hebben ervoor gezorgd dat Barcelona een boost heeft gekregen als het gaat om toegankelijkheid voor mensen met een beperking.'

Tot zo ver het slechte nieuws. Want ben je in het immense en bruisende Barcelona, dan zijn er minder belemmeringen. De Olympische Spelen van 1992 hebben ervoor gezorgd dat de stad een boost heeft gekregen als het gaat om toegankelijkheid voor mensen met een beperking.

Om jezelf van A naar B te verplaatsen in Barcelona is de metro een uitkomst, ook voor mensen met een beperking. Er is bij veel ingangen een lift, de kaartjesautomaten hebben regels in braille, de bediening van de automaten zit niet extreem hoog en er wordt op het perron duidelijk aangeven waar je met een rolstoel het rijtuig in kunt.

pinautomaat met braille
Pinautomaat met braille in Barcelona

Gedurende mijn rondreis trof ik bijna overal waar ik kwam, van horeca tot musea, basisvoorzieningen voor mensen met een beperking, zoals een helling of lift bij de ingang en aangepaste toiletten. Soms gaan ze een stapje verder. Zoals bijvoorbeeld in het Aljafería in Zaragoza, het meest noordelijk gelegen Moorse bouwwerk. Daar bevindt zich een maquette van het complex die betast kan worden. Met bij ieder onderdeel een metalen plaatje met uitleg in braille.

maquette van een historisch bouwwerk
Maquette van het Aljafería in Zaragoza, met metalen plaatjes met uitleg in braille

Kerkenpad

Al van jongs af aan ben ik gewend op vakantie kerken te bezoeken. Het feit dat deze vaak eeuwenoude gebouwen in de zuidelijke landen gewoon bij de openbare ruimte horen, lokt mensen - gelovigen en ongelovigen – naar binnen, door hun gewijde stilte en door de mogelijkheid om hitte en herrie te ontvluchten. En, weet ik nu, er zijn doorgaans goede voorziening voor mensen in een rolstoel. Van hellingen bij trapjes en opstapjes tot speciale toiletten.

helling voor een rolstoel in een kerk
Rolstoelhelling in een Spaanse kerk

Oudheden

Ik struin ook graag over archeologische vindplaatsen en laat mijn fantasie de vrije loop over wat zich daar in het verre verleden allemaal kan hebben afgespeeld. Het aquaduct in Tarragona wilde ik per se zien. Het is gelegen op een vrij steil aflopend terrein met pijnbomen in de oksel van twee snelwegen. Wonderschoon, maar helaas, met een rolstoel kom je niet ver. Het antieke amfitheater in Tarragona zelf daarentegen is met een speciale lift goed bereikbaar. Wat een plaatje, zo met de azuurblauwe zee op de achtergrond.

lift bij een archeologische vindplaats
Lift bij het antieke amfitheater in Tarragona

Once

In alle steden die ik bezocht werd mijn aandacht getrokken naar stalletjes, kiosken én zelfs een omgebouwde scootmobiel van Once, waar mensen met een beperking loten verkopen. Once is een goededoelenloterij. Een van de vele loterijen waar Spanjaarden, sommigen zelfs dagelijks, een gokje wagen. Al sinds 1938 ondersteunt deze organisatie mensen met een beperking. Maar voor de meeste niet-Spanjaarden is Once toch vooral bekend van de voormalige gelijknamige wielerploeg, die na een dopingschandaal is opgedoekt.

Kiosk van Once met braille, waar mensen met een beperking loten verkopen

11 etages boven NAP

Geen mediterrane vakantie zonder een verkoelende duik. Bij het hotel waar ik verbleef in Barcelona gaven ze het goede voorbeeld. Op het dakterras dat een spectaculair uitzicht op de stad biedt, bevindt zich namelijk een piepkleine infinity pool – wel griezelig zo dicht bij het randje! Het zwembad heeft een speciale lift waarmee mensen met een beperking zich het water in kunnen begeven.

zwembad met stoellift
Zwembad bovenop het hotel met een stoellift zodat mensen met een beperking ook kunnen zwemmen

Met je rolstoel de zee in

Wat mij voordat ik op reis ging het meest prikkelde, was een website waarop werd vermeld dat mensen die gebonden zijn aan een rolstoel op bepaalde plekken in Barcelona ook het strand op kunnen. En nog specialer, zij kunnen met hulp van vrijwilligers in aangepaste rolstoelen tot in zee gereden worden. Dat moest ik zien!

Via de Olympisch haven, aangelegd voor de Spelen van 1992, liep ik vol verwachting richting het aangrenzende strand, Nova Icária. En ja hoor, bij twee strandhuisjes trof ik een paar vrijwilligers, kleedhokjes, speciale douches met zitje, een tillift én een rijtje rolstoelen met enorme gele en blauwe wielen aan.

Ik trok mijn telefoon tevoorschijn om alles vast te leggen, wat verbaasde blikken van de aanwezige vrijwilligers opleverde. Daarop besloot ik een praatje met ze te gaan maken en mijn missie uit de doeken te doen. Ik vertelde waar ik vandaan kwam, over mijn werk bij ZonMw en over het voornemen om een verhaaltje te schrijven over toegankelijkheid. Aha, nu viel het kwartje.

rolstoelen op het strand
Aangepaste rolstoelen waarmee je tot in zee gereden kan worden door vrijwilligers

Helaas, moesten zij mij melden, hing de gele vlag in top, wat betekende dat de zee behoorlijk woelig was. Het risico op ongelukken was te groot, dus mochten de vrijwilligers mensen die dag niet de zee in begeleiden. Misschien maar goed ook, want om nu met mijn camera bovenop zo’n tewaterlating te gaan staan… Dat leek me toch wel erg respectloos.

Thuis

Sinds ik mijn vakantiebestemming door de toegankelijkheidsbril heb bekeken, laat het me niet meer los. Terug in Nederland blijven me dingen opvallen, in positieve maar ook in negatieve zin. Het is nog lang niet zo dat we er ‘gewoon’ voor zorgen dat iedereen kan meedoen. Maar ik heb wel een aantal bijzondere voorbeelden gezien van hoe het wel kan, en móét. Laten we ons daar – ook bij ZonMw – de komende tijd voor inzetten. Ik ben in elk geval geïnspireerd. Hola España!

ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek en stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

Colofon
Auteur en fotografie Adriënne Bel

© ZonMw 2019

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website