De zomer is geen pretje voor wie zich alleen voelt. Familie is op vakantie, veel sporten hebben een zomerstop en zelfs de wekelijkse serie is er even niet. En dat mooie zomerweer met allemaal vrolijke mensen? Dat is alleen maar extra confronterend.

Veel mensen voelen zich in de zomer dus (extra) alleen. Er is zelfs een speciaal woord voor: zomereenzaamheid.

Gelukkig zijn er allerlei manieren waarop je iets voor iemand kunt betekenen die eenzaam is. Een kaartje sturen, even bellen of een dagje uit organiseren: alles kan. In dit artikel vertellen ZonMw-medewerkers over zomereenzaamheid - en wat zij doen om eenzaamheid in de zomer te lijf te gaan.

Inhoud

'Dat kaartje is van mijn kleindochter!'

'Mijn oma, "Betsie", is 85 en woont in een verzorgingshuis in Gelderland. Dat is niet bepaald bij mij om de hoek; op bezoek gaan lukt dus niet zo vaak als ik zou willen. Daarom schrijf ik haar regelmatig kaartjes vanaf de plekken waar ik kom. Schiermonnikoog, Leeuwarden, Schiedam, Utrecht, Den Haag: ze heeft inmiddels al een flinke verzameling. En ze wordt er blij van. Elke keer als ze een kaartje krijgt, roept ze tegen de verpleging: "Die is van mijn kleindochter!" Zo ben ik er op afstand toch een beetje.'

'Ik schrijf oma regelmatig kaartjes vanaf de plekken waar ik kom. Schiermonnikoog, Leeuwarden, Schiedam, Utrecht, Den Haag: ze heeft inmiddels al een flinke verzameling.'

'Het mooie vind ik dat oma ook écht onthoudt wat ik haar geschreven heb. Als ik op bezoek kom, weet ze feilloos te vertellen waar ik ben geweest en wat ik allemaal heb gedaan. En dat terwijl ze veel andere dingen steeds minder goed onthoudt…'

'Ik zit al een tijd te spelen met het idee om zo’n “Oma, vertel eens” boek te kopen. De vragen uit dat boek zouden we dat samen in kunnen vullen. Leuke aanleiding voor oma én mij om herinneringen op te halen aan vroeger, toen we vaak samen op pad gingen. En een mooie gelegenheid om er nieuwe herinneringen met oma bij te maken. Misschien moet ik dat boek maar gewoon eens bestellen.'

~ Lucinda van Ewijk

Zomereenzaamheid. Hoe herkenbaar!

eenzame vrouw in rolstoel op het strand

'Ik kende het begrip zomereenzaamheid niet. Maar toen ik het woord las, herkende ik het meteen. Daar heb ik weleens last van. Mensen zullen zeggen: "Jij? Maar jij hebt toch genoeg mensen om je heen? Je kinderen, je partner, familie, vrienden, collega’s. En met je 37 jaar ben je zeker niet ‘oud’!" Toch voel ik mij soms eenzaam – zeker in de zomer. Iedereen gaat naar buiten. Naar het strand, de camping of het zwembad. En dan nog het liefst in een frivool zomerjurkje. Ik niet. Voor mij zijn stranden, pittoreske dorpjes, recreatieplassen of bossen enorme hindernisbanen – die mij extra bewust maken van de beperkingen die mijn lichamelijke handicap met zich meebrengt.'

'Voor mij zijn stranden, pittoreske dorpjes, recreatieplassen of bossen enorme hindernisbanen – die mij extra bewust maken van de beperkingen die mijn lichamelijke handicap met zich meebrengt.'

'Mijn gezin laat ik gaan. Ik geniet van hun verhalen over fietstochtjes en bezoekjes aan de speeltuin. Ik blijf thuis – op de bank, voor de ventilator. Met een goed boek en een ijskoude smoothie, dat dan wel. Maar eenzaam voelt het soms wel. Tijd voor lange winteravonden – lekker binnen met de kaarsjes aan.'

~ Linda Pasqual - van der Landen

Tijdens mijn uitlaatrondjes spreek ik ze bijna altijd even

twee ouderen praten met elkaar op straat
Afbeelding: Shutterstock

'Hoe ik eenzame mensen in mijn buurt een hart onder de riem steek? Door met hen te praten. Even kletsten over het warme weer of over de honden. Ik merk dat ik sinds mijn voorzitterschap van de Wetenschappelijke adviescommissie "Eén tegen eenzaamheid" makkelijker een praatje maken. Ik ben mij er veel meer van bewust hoe belangrijk dit kan zijn.'

'Laatst sprak ik een man aan die heel moeilijk loopt. Het was mij opgevallen dat hij een stuk beter liep dan een paar maanden geleden. Ik liet hem dat weten en hij begon te stralen. Hij liet duidelijk blijken hoe mooi hij het vond dat de verbetering mij opgevallen was. In de 7 minuten die volgden heeft hij mij zijn hele levenshaal verteld, terwijl wij samen een stukje opliepen. Als ik hem nog eens zie, praat ik met hem verder.'

'Soms spreek ik ze terwijl ze op het balkon staan, of voor het raam. Soms gaat het met gebaren, soms duurt het maar een minuut. Maar even die betrokkenheid laten zien.'

'Zo spreek ik meer mensen die vaak alleen zijn. Soms spreek ik ze terwijl ze op het balkon staan, of voor het raam. Soms gaat het met gebaren, soms duurt het maar een minuut. Maar even die betrokkenheid laten zien. Ik weet dat het een bescheiden bijdrage is, maar toch kan juist zo’n bijdrage het verschil maken.'

'Er worden ook steeds meer professionele wijk- en buurtactiviteiten georganiseerd die helpen eenzaamheid te bestrijden. Niet alleen bij mij in de buurt, maar door het hele land. Het zou mooi zijn als een aantal van de organisatoren van die activiteiten binnenkort een subsidie kunnen aanvragen om deze activiteiten (verder) te ontwikkelen en te professionaliseren. Zo pakken we eenzaamheid samen aan.'

~ Henk Smid

Je kunt toch ook gewoon even bellen?

oudere vrouw met ansichtkaart in haar hand

'Studenten Thijs en Jelle, allebei verknocht aan hun smartphone, kregen van oma (91) op hun kop: ze kwamen te weinig langs. Ze wist te weinig over het leven van haar kleinzonen. "Je kunt toch ook even bellen?", zei ze – enigszins verontwaardigd.'

'Thijs en Jelle hebben nu de herinnering "oma bellen" in hun telefoon staan. En zo weet zijn glunderende oma ineens eerder dan zijn ouders dat Jelle een vriendin heeft.'

'Thijs en Jelle stonden met hun mond vol tanden. Ze bellen niet veel meer. Een appje, een vakantiekiekje op Instagram of Facebook, dat doen ze wel. Maar oma heeft geen smartphone, die is gehecht aan haar vaste telefoonlijn. De mannen hebben nu de herinnering ‘oma bellen’ in hun telefoon staan. En zo weet zijn glunderende oma ineens eerder dan zijn ouders dat Jelle een vriendin heeft.'

'Oma ontvangt ook graag af en toe een kaartje in haar brievenbus. En daarom zijn Jelle en Thijs ook fan geworden van de app Omapost. Hoe het werkt? Je koopt via de app een kaartje, kiest een mooie zelfgemaakte foto uit, tikt er – als je dat wilt – een klein stukje tekst bij en drukt op verzenden. Een paar dagen later valt bij oma een kaartje in de bus – met een foto van een mooi, leuk of grappig moment uit het leven van haar kleinzoons. Even een moment van aandacht, even minder eenzaam. Zo simpel kan het zijn!'

~ Marjolein Scholten

Wat kan ik doen tegen zomereenzaamheid?

Iedereen kan iets doen tegen eenzaamheid. Op de campagnewebsite www.eentegeneenzaamheid.nl staan handige tips over wat jij kan doen om eenzaamheid in de zomer te bestrijden.

Colofon

Auteurs Lucinda van Ewijk, Linda Pasqual - van der Landen, Marjolein Scholten, Henk Smid
Fotografie Eigen archief/Shutterstock

© ZonMw 2019

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website